Gordelroos: wat is het, hoe herken je het en wat kun je doen?
Gordelroos, ook wel bekend als herpes zoster, is een virusinfectie die ontstaat door het opnieuw actief worden van het varicella-zoster-virus (VZV) — hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt. Na een eerdere infectie kan dit virus jarenlang sluimerend aanwezig blijven in het zenuwstelsel en op latere leeftijd opnieuw opduiken, vaak wanneer je afweersysteem verzwakt.
Hoe ontstaat gordelroos?
Wie ooit waterpokken heeft gehad, draagt het virus bij zich. Het blijft inactief in zenuwknopen in je rug of gezicht. Onder bepaalde omstandigheden, zoals ouderdom, ziekte of stress, kan het virus weer actief worden. Dat leidt tot een pijnlijke huiduitslag en zenuwpijn.
De symptomen van gordelroos
De eerste signalen van gordelroos kunnen vaag zijn. Vaak begint het met:
- Brandende of stekende pijn aan één kant van je lichaam
- Tintelingen, jeuk of een doof gevoel in een beperkt gebied
- Lichte koorts, vermoeidheid of algemeen onwel zijn
Na één tot drie dagen verschijnen er kleine roodroze blaasjes in een bandvormig patroon, meestal op de romp, borst of het gezicht. Deze blaasjes drogen binnen een week in, maar de pijn kan weken tot maanden aanhouden.
Wie loopt risico op gordelroos?
Iedereen die waterpokken heeft gehad, kan later gordelroos ontwikkelen. De kans neemt toe in de volgende situaties:
- Leeftijd boven de 50 jaar
- Verzwakt immuunsysteem door ziekte of medicatie
- Chronische stress of een ernstige lichamelijke aandoening
- Gebruik van immuunonderdrukkende medicijnen
Postherpetische neuralgie
Een veelvoorkomende complicatie van gordelroos is postherpetische neuralgie (PHN). Dit is aanhoudende zenuwpijn in het gebied waar de uitslag zat. PHN kan maandenlang blijven bestaan en komt vooral voor bij ouderen.
Andere mogelijke complicaties
- Oogontsteking wanneer gordelroos in het gezicht voorkomt
- Bacteriële infectie van de blaasjes
- Zeldzame verspreiding van het virus bij mensen met ernstig verminderde afweer
Behandeling van gordelroos
De behandeling is gericht op het remmen van het virus en het verlichten van de klachten.
Medische opties
- Antivirale middelen zoals aciclovir of valaciclovir – binnen 72 uur starten
- Pijnstillers of ontstekingsremmers bij hevige klachten
- Specifieke medicatie voor zenuwpijn, indien PHN ontstaat
Zelfzorgtips
- Houd de huid schoon en droog om infectie te voorkomen
- Draag loszittende kleding om irritatie te beperken
- Probeer niet te krabben aan blaasjes om littekens te voorkomen
Voorkomen van gordelroos: vaccinatie
Er bestaat een vaccin (Shingrix®) tegen gordelroos. Het vaccin wordt aangeraden voor:
- Mensen vanaf 60 jaar
- Mensen met een verhoogd risico door een verzwakt immuunsysteem
Vaccinatie vermindert de kans op gordelroos én op langdurige zenuwpijn na infectie.
Wanneer moet je contact opnemen met een arts?
- Als je denkt gordelroos te hebben
- Als je uitslag of pijn rond je oog hebt
- Bij hevige pijn of als de klachten aanhouden
Samenvatting
Gordelroos is een pijnlijke virusinfectie die vooral ouderen en mensen met verminderde weerstand treft. Vroege herkenning en behandeling verkleinen de kans op complicaties. Vaccinatie kan een waardevolle manier zijn om jezelf te beschermen.
